Naar de inhoud

Gabardan

Actualité

Landbouwactiviteit: definitie, essentiële criteria en gevolgen voor professionals

Een geitenhouder die zijn kazen op markten verkoopt, braakliggende percelen onderhoudt om EU-landbouwsteun te ontvangen en een vakantiehuis verhuurt…

Agriculteur inspectant des pousses de blé dans un champ cultivé au printemps, illustrant l'activité agricole professionnelle

Valt een geitenhouder die zijn kazen op markten verkoopt, braakliggende percelen onderhoudt om GLB-steun te ontvangen en een vakantiehuisje op de boerderij verhuurt onder één, twee of drie landbouwactiviteiten? Het antwoord hangt af van het toepasselijke kader: het Franse Landelijk Wetboek, de fiscale regels en de aansluiting bij de MSA delen de werkelijkheid niet op dezelfde manier in. Inzicht in deze verschillen voorkomt kostbare aangiftefouten en verlies van het recht op steun.

Juridische, fiscale en sociale kwalificatie: drie kaders voor één bedrijf

In de praktijk combineren landbouwbedrijven vaak dierlijke of plantaardige productie met verwerking, rechtstreekse verkoop en nevenactiviteiten. De eerste gedachte is vaak om alles als ‘landbouw’ te beschouwen. Het probleem is dat elk rechtsgebied zijn eigen beoordelingskader hanteert.

Het Franse Landelijk Wetboek (artikel L. 311-1) onderscheidt drie categorieën: landbouwactiviteiten naar hun aard (teelt en veehouderij), activiteiten die voortvloeien uit het landbouwbedrijf (verwerking en verkoop van producten van de boerderij) en activiteiten die bij wet als landbouwactiviteit zijn erkend (paardensportactiviteiten en methanisatie). Een boerderijherberg die hoofdzakelijk eigen producten gebruikt, valt onder het Landelijk Wetboek. Fiscaal kunnen de inkomsten van diezelfde boerderijherberg echter als commerciële inkomsten worden aangemerkt als niet aan de voorwaarden voor toerekening aan landbouwinkomsten is voldaan.

Wie zich verder wil verdiepen in de definitie van een landbouwactiviteit volgens het Landelijk Wetboek, moet weten dat het centrale criterium het beheer van een biologische cyclus van planten of dieren is. Zonder een direct of indirect verband met een levende cyclus valt de activiteit onder de commerciële of ambachtelijke sector.

Voor de sociale bescherming sluit de MSA aan op basis van de daadwerkelijk uitgeoefende activiteit, en niet uitsluitend op de APE-code. Een verschil tussen de toegekende NAF-code en de aard van de feitelijke activiteit kan de aansluiting vertragen of leiden tot een naheffing van premies. De MSA heeft exploitanten dan ook opgeroepen hun toekomstige code te controleren in het kader van de nieuwe NAF-classificatie, die de uitgeoefende activiteiten beter moet weergeven.

Landbouwster oogst rijpe tomaten in een commerciële kas, als voorbeeld van een landbouwactiviteit in de tuinbouw

Diversificatieactiviteiten in de landbouw: waar ligt de grens?

Een exploitant die zonnepanelen op zijn gebouwen installeert of in de winter sneeuwruimdiensten aanbiedt, valt buiten de biologische cyclus. Het Landelijk Wetboek staat dergelijke commerciële activiteiten onder voorwaarden toe, maar de fiscale regels behandelen ze niet op dezelfde manier.

Commerciële neveninkomsten kunnen belast blijven als landbouwinkomsten, zolang ze bepaalde drempels ten opzichte van de totale landbouwinkomsten niet overschrijden. Daarboven vallen ze onder de industriële en commerciële winst (BIC), wat gevolgen heeft voor de belastingregeling, de aangifteverplichtingen en soms ook het premiepercentage.

De situatie van landbouwvennootschappen naar burgerlijk recht

Bij een GAEC, EARL of SCEA speelt deze kwestie nog sterker. Een landbouwvennootschap naar burgerlijk recht mag uitsluitend activiteiten uitoefenen die juridisch als landbouwactiviteiten gelden. Als het commerciële aandeel te groot wordt, loopt de vennootschap het risico te worden geherkwalificeerd als een feitelijke commerciële vennootschap, met gevolgen voor de aansprakelijkheid van de vennoten en de belastingheffing.

Er bestaat enige tolerantie, maar die verschilt naargelang het vennootschapsrecht of het belastingrecht wordt toegepast. Het belastingrecht staat toe dat bepaalde commerciële inkomsten aan de landbouwinkomsten worden toegerekend, terwijl het burgerlijk recht kan oordelen dat het statutaire doel niet langer wordt nageleefd. Zo kan een activiteit fiscaal als landbouwactiviteit gelden, maar juridisch problemen opleveren voor de vennootschap.

Recht op GLB-steun, aansluiting bij de MSA en rechtsvorm: controleer elk onderdeel afzonderlijk

Een landbouwbedrijf dat productie, perceelonderhoud en diversificatie combineert, moet drie afzonderlijke controles uitvoeren, niet slechts één. Dit is een veelvoorkomende bron van fouten.

  • Voor het GLB kan jaarlijks onderhoud van percelen als landbouwactiviteit meetellen, ook zonder oogst, mits de werkzaamheden zijn afgestemd op het type perceel. Het begrip ‘actieve landbouwer’, dat in 2025 nader is omschreven, bepaalt of men in aanmerking komt voor rechtstreekse steun.
  • Voor de MSA is de daadwerkelijk uitgeoefende activiteit bepalend voor de aansluiting. Sinds 2025 verlopen de formaliteiten via het Guichet unique, maar de APE-code volstaat niet om de sociale aansluiting vast te stellen. Een exploitant wiens hoofdactiviteit inmiddels bestaat uit de verhuur van vakantiehuisjes, kan zijn aansluiting als landbouwer verliezen.
  • Voor de rechtsvorm moet elke activiteit binnen het statutaire doel van de vennootschap vallen. Een EARL waarvan de inkomsten uit verwerking niet langer voortvloeien uit de landbouwproductie, riskeert dat haar status als vennootschap naar burgerlijk recht wordt betwist.

In de praktijk controleren veel exploitanten wel of ze in aanmerking komen voor GLB-steun, maar niet of dit strookt met hun aansluiting bij de MSA of hun statutaire doel. Deze drie kwalificaties vallen niet automatisch samen, en een wijziging in de ene kan de andere twee ongeldig maken.

Ervaren landbouwer bestudeert administratieve landbouwdocumenten op een plattelandsboerderij, ter illustratie van de professionele gevolgen van landbouwactiviteiten

Fiscale regeling voor landbouwbedrijven: landbouwinkomsten en toerekeningsdrempels

De regeling voor landbouwinkomsten (BA) geldt voor inkomsten uit landbouwactiviteiten naar hun aard of uit activiteiten die daaruit voortvloeien. Er zijn drie belastingregelingen: micro-BA, de vereenvoudigde boekhouding en de normale boekhouding, afhankelijk van de hoogte van de inkomsten.

Gemengde inkomsten vragen bijzondere aandacht. Als een landbouwbedrijf inkomsten haalt uit de verkoop van boerderijproducten, dienstverlening (ontvangst van gasten op de boerderij) en energieproductie, moet elke inkomstenstroom afzonderlijk worden gekwalificeerd. Commerciële neveninkomsten kunnen onder bepaalde drempelvoorwaarden aan de BA worden toegerekend, maar bij overschrijding valt het meerdere onder de BIC-regeling.

Praktische gevolgen van een onjuiste toerekening

Een onjuiste toerekening kan leiden tot een fiscale naheffing en ook tot een herberekening van de MSA-premies. De belastingdienst en de MSA hanteren niet dezelfde drempels of criteria, wat de situatie voor gediversifieerde landbouwbedrijven ingewikkelder maakt. Een aparte boekhouding per activiteit blijft de veiligste manier om herkwalificaties te voorkomen.

Een activiteit als landbouwactiviteit kwalificeren is nooit slechts een kwestie van woordkeuze. De kwalificatie bepaalt de sociale regeling, de belastingheffing en de toegang tot overheidssteun. Bij een landbouwbedrijf dat zijn activiteiten diversifieert, moet elke activiteit afzonderlijk en volgens elk toepasselijk kader worden gecontroleerd, bij voorkeur voordat de nieuwe activiteit van start gaat en niet pas bij een controle.

Landbouwactiviteit: definitie, essentiële criteria en gevolgen voor professionals