Naar de inhoud

Gabardan

Actualité

Hoe vind je betrouwbare bronnen om duurzamer te bouwen?

De bouwsector blijft een van de grootste verbruikers van natuurlijke hulpbronnen en energie in Frankrijk. Met de RE2020, private keurmerken en…

Architecte examinant des échantillons de matériaux de construction écologiques et des plans dans un atelier professionnel

De bouwsector blijft in Frankrijk een van de grootste verbruikers van natuurlijke hulpbronnen en energie. Met de RE2020, particuliere keurmerken en de commerciële argumenten van fabrikanten is het vóór de start van een verantwoord bouwproject een hele klus om betrouwbare informatiebronnen te vinden. Slechts weinig gidsen leggen uit hoe je die informatie zorgvuldig selecteert.

Een milieuproductfiche controleren: wat de INIES-databank wel en niet vertelt

Voordat je twee isolatiematerialen of twee soorten beton vergelijkt, raadpleeg je eerst hun milieuproductverklaring. In Frankrijk zijn de FDES (milieu- en gezondheidsverklaringen) voor bouwproducten en de PEP (milieuprofielen van producten) voor installaties de referentiedocumenten.

Een FDES die is gepubliceerd in de INIES-databank, is volgens de programmaregels gecontroleerd door een onafhankelijke externe verificateur. Dat is doorslaggevend: een fiche die niet in deze databank staat of waarvan de geldigheidsdatum is verstreken, kan niet als betrouwbare vergelijkingsbasis dienen. Een fabrikant die milieuprestaties aanprijst zonder een verifieerbare FDES, voert een commercieel argument aan en geen technisch onderbouwd gegeven.

Professionals die levenscyclusanalyses (LCA’s) uitvoeren voor projecten die onder de RE2020 vallen, baseren zich op deze fiches. Door de gegevens van een FDES te vergelijken met die van een concurrent voor dezelfde toepassing (isolatie, draagconstructie, schrijnwerk), kun je significante verschillen in CO₂-uitstoot of grijs energieverbruik opsporen. De informatie op de website Constructeurs Responsables vormt een aanvulling op deze aanpak en verwijst naar partijen die zich inzetten voor controleerbare werkwijzen.

Bouwprofessional raadpleegt online informatie over normen voor duurzaam bouwen in een modern kantoor

RE2020-gegevens als open data: beloften toetsen aan opgeleverde projecten

Een dataset die door het ministerie als open data is gepubliceerd, omvat projecten die tussen 2022 en 2025 zijn afgerond. Het gaat om vrijstaande woningen, appartementencomplexen, kantoren en onderwijsinstellingen. Particulieren maken nog weinig gebruik van deze bron, terwijl je er concreet mee kunt nagaan wat de gekozen bouwmethoden opleveren zodra een gebouw is opgeleverd.

Met RE2020-gegevens als open data kun je opgegeven prestaties toetsen aan gemeten resultaten. Een aannemer die een koolstofarm gebouw belooft, kan worden vergeleken met de grenswaarden die vergelijkbare projecten in deze databank hebben gehaald. Zo wordt het verschil tussen de commerciële belofte en de werkelijkheid volgens de regelgeving meetbaar.

Deze databank biedt geen oplossing voor alles. Ze omvat nog niet het volledige bestand aan nieuwbouw en gegevens over biobased materialen zijn soms zo samengevoegd dat een gedetailleerde analyse per product lastig is. Deze beperking is bekend, maar de tool bestaat en is gratis toegankelijk.

Keurmerken en certificeringen voor duurzaam bouwen: onderscheid maken tussen een normenkader en een marketingargument

In de markt voor verantwoord bouwen worden termen als ‘ecologisch’, ‘groen’ en ‘duurzaam’ veelvuldig gebruikt, zonder dat ze altijd overeenkomen met controleerbare eisen. Het verschil tussen een gereguleerd keurmerk en een zelfverklaarde benaming zit in de aanwezigheid van een onafhankelijke certificeringsinstantie en een openbaar technisch normenkader.

Om de betrouwbaarheid van een certificering te beoordelen, zijn drie criteria het controleren waard:

  • Is het normenkader openbaar toegankelijk en bevat het meetbare eisen voor de energieprestaties en de CO₂-impact van het gebouw?
  • Vindt er tijdens de bouw een audit door een derde partij plaats, of wordt alleen het dossier gecontroleerd, waardoor de controle minder ver reikt?
  • Heeft de certificering betrekking op de volledige levenscyclus (bouw, gebruik, einde levensduur) of alleen op de ontwerpfase?

Een keurmerk zonder controle op locatie of openbaar normenkader biedt geen enkele verifieerbare garantie. Sommige keurmerken van brancheorganisaties voldoen aan deze criteria. Andere zijn eerder vrijwillige gedragscodes waarvan de naleving niet wordt gecontroleerd.

Het bijzondere geval van biobased isolatiematerialen

Het label ‘biobased’ voor isolatiemateriaal van hennep, cellulosevlokken of houtvezel garandeert noch een geringe milieu-impact, noch dat de toepassing onder de tienjarige aansprakelijkheidsverzekering valt. Bij isolatiemateriaal moet je het technische normenkader voor de toepassing controleren: DTU, een technische goedkeuring van het CSTB of erkende beroepsregels.

Een vakman die biobased isolatiemateriaal aanbrengt buiten het kader van een DTU of technische goedkeuring, loopt het risico dat zijn verzekeraar de tienjarige aansprakelijkheid afwijst. Dit punt wordt zelden genoemd in publieksgidsen over ecologische bouwmaterialen, maar is wel bepalend voor de juridische haalbaarheid van het bouwproject.

Twee bouwprofessionals raadplegen een gids voor milieucertificering op een verantwoord bouwproject

Inventarisatie van herbruikbare materialen: een onderbenutte bron

De PEMD-inventarisatie (producten, installaties, materialen en afvalstoffen) is verplicht geworden voor bepaalde sloop- en ingrijpende renovatieprojecten. Deze inventarisatie brengt vóór de werkzaamheden in kaart welke materialen ter plaatse of via een hergebruiksketen opnieuw kunnen worden ingezet.

Een betrouwbare PEMD-inventarisatie is gebaseerd op een fysieke inspectie ter plaatse, niet op het simpelweg doornemen van bouwtekeningen. Een inventarisatie die uitsluitend op basis van het dossier en zonder locatiebezoek wordt uitgevoerd, geeft geen inzicht in de werkelijke staat van de materialen of hun hergebruikspotentieel.

Voor opdrachtgevers die de CO₂-voetafdruk van hun project willen verkleinen, is hergebruik van constructiematerialen (houten balken, staal, bakstenen) of afwerkingsmaterialen (schrijnwerk, vloer- en wandbekleding) een concrete mogelijkheid. Het aantal hergebruikplatforms neemt toe, maar de kwaliteit van de eerste inventarisatie bepaalt hoe geschikt de aangeboden materialen zijn.

Bronnen combineren voordat je een aannemer of materiaal kiest

Geen enkele bron volstaat op zichzelf om de betrouwbaarheid van een aannemer of duurzaam bouwmateriaal te beoordelen. De meest solide aanpak combineert verschillende soorten documenten:

  • De FDES of PEP van het product, gecontroleerd en actueel in de INIES-databank, voor de milieugegevens
  • RE2020-gegevens als open data, om de werkelijke prestaties te vergelijken van vergelijkbare projecten die al zijn opgeleverd
  • Het toepasselijke technische normenkader (DTU, technische goedkeuring), om na te gaan of de uitvoering verzekerbaar is
  • Indien van toepassing, de PEMD-inventarisatie om hergebruik in het project op te nemen

Deze vergelijking kost tijd, maar beschermt tegen beslissingen die op één commercieel argument zijn gebaseerd. Een ecologisch materiaal is alleen betrouwbaar als de prestaties ervan zijn gedocumenteerd, gecontroleerd en verzekerbaar. De hulpmiddelen bestaan, zijn grotendeels gratis en online toegankelijk. Het grootste struikelblok is dat particulieren en een deel van de bouwprofessionals er niet mee bekend zijn.

Hoe vind je betrouwbare bronnen om duurzamer te bouwen?